“Sunucu yavaşladı” şikayeti, bir sistem yöneticisinin en sık duyduğu ama en belirsiz taleplerden biridir. Windows Server’da bu belirsizliği somut veriye dönüştürmenin ilk adresi Event Viewer‘dır.
Hangi Log Kanallarına Bakmalı?
- System: Donanım, sürücü ve servis düzeyindeki hatalar (disk, ağ kartı, bellek uyarıları)
- Application: Uygulama çökmeleri ve uygulama düzeyindeki hatalar
- Security: Kimlik doğrulama, yetkilendirme olayları (performans sorunlarında dolaylı ipucu verebilir — örn. aşırı başarısız oturum açma denemeleri)
Performans Sorunlarında Aranan Tipik Event ID’ler
- Event ID 2004/2019 (Srv): Sunucu kaynaklarının (non-paged pool) tükenmesi — genellikle bellek sızıntısı işareti
- Event ID 153/129 (disk): Depolama katmanında gecikme (disk I/O darboğazı)
- Event ID 7031/7034 (Service Control Manager): Servislerin beklenmedik şekilde durması/yeniden başlaması
- Event ID 1074/6008: Beklenmedik yeniden başlatmalar ve bunların kaynağı
Performance Monitor ile Çapraz Doğrulama
Event Viewer tek başına yeterli değildir; genellikle Performance Monitor (PerfMon) ile çapraz doğrulama yaparım. Örneğin bir disk gecikme uyarısı gördüğümde, Avg. Disk sec/Transfer sayacını inceleyerek gerçek gecikme süresini doğrularım. 20ms üzerindeki değerler genellikle kullanıcı tarafından hissedilebilir yavaşlamaya işaret eder.
Sahadan Gerçek Bir Senaryo
Bir keresinde bir dosya sunucusunda periyodik yavaşlama şikayeti almıştım. Event Viewer’da her seferinde aynı saatte tekrar eden bir “disk gecikmesi” uyarısı (Event ID 153) tespit ettim. Zamanlamayı incelediğimde, bu saatlerin gece yedekleme görevinin (backup job) çalışma saatiyle birebir örtüştüğünü gördüm. Çözüm, yedekleme görevini farklı bir depolama katmanına (I/O çakışması olmayan bir disk grubuna) yönlendirmek oldu.
Pratik Bir İpucu: Özel Görünüm (Custom View) Oluşturma
Her seferinde tüm logları tek tek taramak yerine, sık izlediğiniz Event ID’ler için bir Custom View oluşturmanızı öneririm. Bu sayede, kritik olayları tek bir filtrelenmiş ekranda anlık olarak takip edebilirsiniz.
Sonuç
Event Viewer, doğru okunduğunda “sunucu yavaş” gibi belirsiz bir şikayeti somut, ölçülebilir bir kök nedene dönüştürebilen güçlü bir araçtır. Anahtar, doğru Event ID’leri bilmek ve bunları PerfMon verileriyle birlikte yorumlamaktır.